logopedia.net.pl

Zaburzenia mowy u dzieci z rozszczepem podniebienia

Palatolalia (syn. dyslalia palatina, mowa podniebienna, rynolalia, rynofonia, rynizm) to sprzężone zaburzenie mowy występujące w przypadku rozszczepów:

  • podniebienia (twardego lub/i miękkiego)
  • wargi i wyrostka zębodołowego.

Termin palatolalia stosowany jest do określania rozwojowej wady mowy u dzieci, która wynika z wrodzonych wad anatomicznych określonych narządów wykonawczych mowy. Te z kolei prowadzą do wtórnych zaburzeń w układzie kostnym, mięśniowym, oddechowym, głosowym i słuchowym oraz do zaburzeń emocjonalnych.

Przyczyny palatolalii

Rozszczepy powstają w następstwie niezrastania się płytek podniebiennych w linii środkowej w toku życia płodowego (norma 4-12 tydzień):

  • w 4-7 tygodniu tworzy się podniebienie pierwotne (warga i wyrostek zębodołowy)
  • w 7-12 tygodniu tworzy się podniebienie wtórne (warga lub warga i wyrostek zębodołowy oraz podniebienie twarde lub/i miękkie.

Czas powstania rozszczepu ma wpływ na rodzaj tego defektu.

Podział rozszczepów (wg J. Bardach i W. Perczyńskiej-Partyki):

  • rozszczep podniebienia pierwotnego, tj. wargi i/lub wyrostka zębodołowego;
  • rozszczep podniebienia wtórnego, obejmujący podniebienie (twarde i/lub miękkie);
  • rozszczep podniebienia pierwotnego i wtórnego, czyli rozszczep całkowity wargi górnej, wyrostka zębołowego i podniebienia).

Na powstanie rozszczepów mogą mieć wpływ zarówno:

  1. Czynniki wewnątrzpochodne:
    • uwarunkowania genetyczne
    • dziedziczenie predyspozycji do powstania rozszczepów
  2. czynniki zewnątrzpochodne:
    • choroby matki w 4-12 tygodniu ciąży (infekcje wirusowe typu grypa, różyczka)
    • zatrucia pokarmowe matki
    • niepełnowartościowe odżywianie matki (niedobory niektórych witamin lub nadmiar witaminy A)
    • środki chemiczne, leki spożywane w czasie ciąży
    • choroby matki (cukrzyca, niewydolność nerek, niewydolność krążenia, zaburzenia gruczołów wewnętrznego wydzielania)
    • wiek rodziców
    • urazy i stresy we wczesnym okresie ciąży
    • przyjmowanie przez dłuższy czas przez przyszłą matkę pewnych leków, które mogą niekorzystnie wpłynąć na środowisko wewnątrzmaciczne i na komórkę jajową

Palatolalia jest uznawana za wadę o wieloukładowym charakterze, gdyż jej najważniejsza przyczyna - rozszczep podniebienia - upośledza ważne biologicznie funkcje prowadząc do zaburzeń: ssania, połykania, żucia, oddychania. Prowadzi tez do patologicznych zmian w układach: kostnym, mięśniowym, słuchowym. Może też w jakimś stopniu wpływać na rozwój umysłowy i prowadzi do zaburzeń emocjonalnych.

Zaburzenia mowy występujące w rozszczepach mają ścisły związek z zaburzeniem układu rezonacyjnego, którego czynność upośledzają: brak zwarcia podniebienno-gardłowego, szpara rozszczepowa, stan przerostowy błon śluzowych, zaniki mięśniowe oraz zniekształcenia szczękowo-zgryzowe.

Rozwój mowy u dzieci z rozszczepem podniebienia utrudnia brak anatomicznych warunków i początkowo obserwuje się opóźnienie tego procesu, tj. niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy, a gdy dziecko zacznie już mówić, jego mowę charakteryzują określone, specyficzne dla rozszczepów zaburzenia:

  • rynolalia otwarta (nosowa wymowa głosek),
  • dyslalia złożona (nieprawidłowa realizacja kilku, kilkunastu, a nawet wszystkich głosek),
  • rynofonia (nosowe zabarwienie głosu),
  • palatofonia (szmer głośniowy, będący następstwem przeniesienia miejsc artykulacji ku tyłowi w kierunku gardła i krtani),
  • spowolniony rozwój słownictwa w przypadkach niedosłuchu,
  • zaburzenia toru oddechowego.

Bibliografia

Bardach J., Rozszczepy wargi górnej i podniebienia, Warszawa 1967

Gałkowski T., Jastrzębowska G., Logopedia. Pytania i odpowiedzi, red. Opole 2001

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Więcej szczegółów znajduje się w polityce prywatności . Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kliknij tutaj, aby ukryć tą informację.